Drama: veelzijdige, ervaringsgerichte therapie
In FPC Antwerpen en FPC Gent is een breed en gevarieerd therapieaanbod beschikbaar. Thema’s zoals verslaving, agressiehantering, psychose, zeden, autisme, verstandelijke beperking en psychotische kwetsbaarheid komen uitgebreid aan bod. Evenals onderwerpen zoals sociale vaardigheden of vriendschap, relaties, intimiteit en seksualiteit. De therapieën worden aangeboden in de vorm van gesprekstherapie of vaktherapie. Onder vaktherapie vallen meerdere disciplines zoals muziek-, beeldende, psychomotore en dramatherapie. In dit artikel gaan we dieper in op wat dramatherapie is en wat het voor de patiënten betekent. We laten ook een dramatherapeut en een patiënt aan het woord!
Dramatherapie is een ervaringsgerichte therapie die de kracht van en expressie benut. Het Griekse woord ‘drama’ betekent ‘handelen’ en dat is waar het accent ligt binnen deze therapievorm. Door middel van technieken zoals rollenspellen, improvisaties en expressies biedt dramatherapie een veilige ruimte om gevoelens te verkennen, nieuw (adequaat) gedrag uit te proberen en problemen in interacties met anderen te oefenen. Het doel is niet alleen om meer inzicht te krijgen maar ook om daadwerkelijk nieuwe manieren van omgaan met gedachten, emoties, situaties en relaties in de praktijk te brengen.
Een belangrijke techniek in dramatherapie is het gebruik van ‘doe-alsof’-situaties die op het speelvlak worden uitgewerkt. Dit zorgt ervoor dat een patiënt op een veilige wijze eigen gedrag kan exploreren en alternatief en passend gedrag kan inoefenen. Doordat er een afstand wordt gecreëerd tussen de patiënt en het (persoonlijke) thema ontstaat er ruimte om het eigen thema vanuit een ander perspectief te bekijken. Hierdoor kan hij zichzelf en anderen beter leren begrijpen. Tegelijkertijd zorgen de ‘doe-alsof’-situaties vaak voor herkenning. Eigen thema’s, herinneringen en relaties worden (onbewust) tot uiting gebracht en kunnen zo worden onderzocht.
Dramatherapie kan breed ingezet worden. Een patiënt kan zichzelf vertolken zoals hij nu is of vroeger was maar kan ook in de huid kruipen van iemand anders, zoals een buurman met wie hij een conflict had. Deze veelzijdigheid maakt het mogelijk om verschillende perspectieven te verkennen en te oefenen met interacties. Dramatherapie gaat verder dan alleen het ontwikkelen van inzichten; het richt zich op het actief oefenen en toepassen van deze inzichten in gedrag. Risicosituaties, en de bijbehorende gedachten en gevoelens, worden geëxploreerd en op een interactieve manier aangepakt.
Een patiënt kan bijvoorbeeld oefenen met het weigeren van drugs in een nagebootste situatie. Zo leert hij grenzen stellen en zijn weerbaarheid vergroten, wat helpt om verleiding in het ‘echte’ leven te weerstaan. Ook kan hij een stressvolle situatie naspelen en nieuw gedrag uitproberen, zoals assertiever communiceren of hulp vragen. Door de rol van een ander, bijvoorbeeld een familielid, te vertolken, krijgt de patiënt inzicht in hoe zijn eigen gedrag overkomt en verbetert hij zijn inlevingsvermogen.